Views
จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี
การสักเลก เลกหมายถึงชายฉกรรจ์ที่มีความสูงเสมอไหล่ ๒.๕ ศอกขึ้นไป จนถึงอายุ ๗๐ ปี การสักคือการเอาเหล็กแหลม แทงตามเส้นหมึกที่เขียนไว้เป็นตัวอักษร บอกชื่อเมือง ชื่อมูลนายที่สังกัด โดยสักที่ข้อมือด้านหน้า หรือด้านหลังมือ
[แก้ไข] การสักเลก
คำว่า "เลก" หรือเลข หมายถึงชายฉกรรจ์ ซึ่งแต่เดิมถือว่ามีความสูง 2 ศอก คือ หรือตั้งแต่ 150 ซ.ม. ขึ้นไป จนถึงอายุ 70 ปีบุคคลเหล่านี้ต้องสักเลกทำโดยการใช้เหล็กแหลมแทงตามเส้นหมึกที่เขียนไว้ ทำให้ผิวหนัง เป็นรอยคล้ายเป็นตัวอักษรบอกชื่อเมืองชื่อมูลนายต้นสังกัดไว้ที่ข้อมือด้านหน้า หรือด้านหลัง
การสักเลกเป็นวิธีการ ควบคุมไพร่พลเป็นหมวดหมู่ในมูลนายรับผิดชอบ ประโยชน์ของการสักเลก ยังครอบคลุมไปถึงการควบคุมแรงงานเพื่อใช้ยามสงบ และการควบคุมส่วย สิ่งของเงินทอง เพื่อใช้ในราชการอีกด้วย
การสักเลกมีความสัมพันธ์กับการเก็บส่วย ซึ่งทางส่วนกลางจะกำหนดจำนวนตัวเลขที่จะตองเสียส่วยไว้สัมพันธ์กับยอดของเลก จึงเป็นหน้าที่ของเจ้าเมืองกรมการเมืองที่ต้องรวบรวมจำนวนผู้คนทุกรุ่นทุกวัยตลอดตนพาหนะสัตว์เลี้ยงแจ้งให้ราชการทราบการสักเลกที่ข้อมือในภาคอีสานได้ยุติเมื่อ พ.ศ. 2442 โดยกรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม
[แก้ไข] ทะเบียนเลก
กรมพระสุรัสวดีมีหน้าที่ทำทะเบียนราษฎร ที่จะต้องรับราชการตามกฎหมาย เรียกว่าทะเบียนเลก โดยคัดรายชื่อเฉพาะผู้ชายมาจากทะเบียนราษฎร มีกฎหมายบัญญัติให้ชำระทะเบียนเลกทุกสิบปี เลกโดยมากถูกสักที่แขนใกล้กับข้อมือ บอกให้รู้ว่าสังกัดหมู่ใด กรมใด ถ้าเป็นเลกอยู่ตามหัวเมือง ก็ลงชื่อเมืองไว้ด้วยเลกพวกนี้ เรียกว่า เลกคงเมือง หรือ เลกหัวเมือง
รายการที่ลงทะเบียนในเลก เข้าใจว่าจะมีชื่อ เมีย แม่ ตำบล ที่อยู่และหมู่กรมที่ผู้นั้นสังกัดอยู่ การลงชื่อเมียเป็นประโยชน์แก่ทางราชการหลายอย่าง ในสมัยที่ยังไม่มีการใช้นามสกุล จะช่วยจำกัดชื่อคน ให้มีอยู่เพียงคนเดียวในตำบลนั้นๆ
ในสมัยศตวรรษที่ยี่สิบสี่ มีกฎหมายบัญญัติให้ผู้หญิงต้องรับผิดร่วมกับสามี ในกรณีที่สามีทำความผิดต่างๆ เช่น หลบหนีการรับราชการ
[แก้ไข] การสักเลกเมื่อเปลี่ยนรัชกาล
การสักเลกเมื่อเปลี่ยนรัชกาลเพื่อสะสางชำระทะเบียนเลก ซึ่งทำไว้แต่ครั้งรัชกาลก่อนให้ถูกต้องตรงกับความเป็นจริงในรัชกาลปัจจุบัน
นอกจากนี้ยังมีเลกรุ่นใหม่เพิ่มขึ้นทุกๆปี ซึ่งจะต้องลงชื่อในทะเบียนเลกเพิ่มเติม บางคนเคยมีชื่อในทะเบียนทาสเมื่อพ้นจากการเป็นทาส ก็มีฐานะเป็นไทย เจ้าหน้าที่ทะเบียนจะต้องคัดชื่อออกจากทะเบียนทาส แล้วลงชื่อในทะเบียนเลกตามกฎหมาย
ด้วยเหตุที่ราษฎรพยายามหลีกเลี่ยงบ้าง มูลนายของเลกปิดบังบ้าง เป็นต้น รัฐบาลจึงต้องชำระทะเบียนเลกเป็นการใหญ่ในต้นรัชกาลทุกๆรัชกาล
ขอขอบคุณข้อมูลจาก