ปืนเที่ยง

 

จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี

        ในช่วงต้นสมัยรัตนโกสินทร์มีการยิงปืนในเวลาเที่ยงวัน ศูนย์กลางการปกครอง ศูนย์กลางความเจริญย่อมอยู่ที่เมืองหลวง การยิงปืนบอกเวลาก็กระทำกันในเมืองหลวง เสียงปืนบอกเวลาก็จะดังอยู่แต่ในเมืองหลวง คนที่อยู่ในเมืองหลวงจึงมีโอกาสดีกว่าคนที่อยู่ไกลเมืองหลวงหรือไกลเสียงปืนเที่ยง จึงเกิดเป็นสำนวนเปรียบเทียบคนที่อยู่ไกลปืนเที่ยงว่า ห่างไกลความเจริญ

[แก้ไข] การยิงปืนเที่ยง

        ในสมัยที่ยังไม่มีนาฬิกาบอกเวลาใช้กันแพร่หลาย มีการบอกเวลาด้วยการตีกลอง เช่น ในเวลาเช้าเวลาเย็น ในช่วงต้นสมัยรัตนโกสินทร์มีการยิงปืนในเวลาเที่ยงวัน ศูนย์กลางการปกครอง ศูนย์กลางความเจริญย่อมอยู่ที่เมืองหลวง การยิงปืนบอกเวลาก็กระทำกันในเมืองหลวง เสียงปืนบอกเวลาก็จะดังอยู่แต่ในเมืองหลวง คนที่อยู่ในเมืองหลวงจึงมีโอกาสดีกว่าคนที่อยู่ไกลเมืองหลวงหรือไกลเสียงปืนเที่ยง จึงเกิดเป็นสำนวนเปรียบเทียบคนที่อยู่ไกลปืนเที่ยงว่า ห่างไกลความเจริญ ไม่รู้เรื่องราวอะไร ไม่รู้ข่าวสารหรือกิจการใดๆ การยิงปืนเที่ยงเลิกไปในสมัยรัชกาลที่ ๔ มาเป็นการเปิดหวูดสัญญาณที่กรมอู่ทหารเรือ ต่อมาในสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ ต้องการเสียงหวูดเพื่อเป็นสัญญาณบอกให้ราษฎรทราบว่ามีเครื่องบินข้าศึกเข้ามาเพื่อทิ้งระเบิด ราษฎรต้องหนีเข้าหลบภัยในหลุมหลบภัย การใช้หวูดบอกเวลาจึงเลิกไป หลังสงครามกรมอู่ทหารเรือใช้หวูดเป็นสัญญาณบอกเวลาให้คนงานเข้าทำงานเวลา ๐๘.๐๐ น. และเลิกงานเวลา ๑๗.๐๐ น

        กรมยุทธศึกษาทหารเรือ ได้รับหน้าที่ยิงปืนเที่ยง โดยเริ่มยิงในวันนี้เป็นวันแรก ก่อนที่กรมยุทธศึกษาทหารเรือ จะได้รับมอบหมาย ให้มีหน้าที่ ยิงปืนเที่ยงนี้ กรมทหารเรือในสมัยนั้น ได้มอบหมายให้ กรมเรือกลและป้อม ทำการยิงปืนเที่ยง เป็นประจำทุกวัน โดยใช้เรือพระที่นั่งมหาจักรี เป็นที่ยิง

        ต่อมากรมทหารเรือ ได้มีคำสั่งให้ กรมยุทธศึกษาทหารเรือ รับหน้าที่นี้แทน โดยเปลี่ยนสถานที่ยิงใหม่ มาเป็นที่ ป้อมวิชัยประสิทธิ์ แต่การยิงปืนเที่ยง ที่ป้อมวิชัยประสิทธิ์นี้ ดำเนินการมาได้ ๑ ปี ก็ต้องยุบเลิก เพราะว่านักเรียนนายเรือ ซึ่งทำหน้าที่ เป็นพลประจำปืน ต้องฝึกภาคทะเลบ่อยๆ และครั้งละหลายวัน จึงเกิดความไม่สะดวกขึ้น กรมเรือกลและป้อม จึงรับหน้าที่ต่อไปตามเดิม โดยจัดเรือ ลำใดลำหนึ่งยิงแทน

        ต่อมาในระยะหลังสุด ได้มอบหน้าที่นี้ ให้แก่กองเรือกลชั้น 4 จัดการยิงปืนเที่ยงทุกวัน ที่สนามหญ้าท่าราชวรดิษฐ จนกระทั่งในปี พ.ศ.2477 การยิงปืนเที่ยง จึงได้ยกเลิกไป เพราะการส่งสัญญาณบอกเวลา โดยทางวิทยุ ได้แพร่หลายขึ้น

        การกำหนดเวลา และรักษามาตรฐานของเวลา เพื่อให้ประชาชน ได้ใช้เวลาตรงกัน ทั่วประเทศนั้น กองทัพเรือ ได้รับมอบหมาย ภารกิจอันสำคัญ มาโดยตลอด จนกระทั่ง ในปัจจุบันนี้ กองทัพเรือ ได้กำหนดภารกิจเกี่ยวกับ การรักษาเวลามาตรฐานนี้ ให้เป็นหน้าที่ของ กรมอุทกศาสตร์ ซึ่งประชาชนทั่วไป สามารถสอบถาม เวลามาตรฐาน ที่แน่นอนได้ โดยทางโทรศัพท์อัตโนมัติ บอกเวลาทุกๆ 10 วินาที ตลอด 24 ชั่วโมง คือหมายเลข 181

---

ขอขอบคุณข้อมูลจาก

• กองประวัติศาสตร์ กรมยุทธการทหารเรือ
• สกุลไทยดอทคอม