ศูนย์เรียนรู้โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง

 

จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี

[แก้ไข] ศูนย์เรียนรู้โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง

          ศูนย์เรียนรู้โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง ตั้งอยู่ภายในศูนย์สาธิตสหกรณ์โครงการหุบกะพง ต.เขาใหญ่ อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี จัดสร้างโดยกรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อเทิดพระเกียรติ เผยแพร่พระเกียรติคุณ และพระอัจริยภาพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ในด้านการเกษตรและสหกรณ์ เนื่องในวโรกาสทรงครองสิริราชสมบัติ ครบ 60 ปี อีกทั้งยังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตร แนวทางการบริหารจัดการองค์กรในระบบสหกรณ์ แหล่งเรียนรู้สำหรับประชาชนที่สนใจศึกษาดูงานโครงการตามพระราชดำริเพื่อนำไปปรับใช้ในการพัฒนาอาชีพ

---

กิจกรรมภายในศูนย์เรียนรู้โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง

          1. นิทรรศการถาวรภายในอาคารคุ้มเกล้าสหกรณ์ ซึ่งเป็นการจำลองศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริทั้ง 6 ศูนย์ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทยมาไว้ในที่เดียว นำเสนอถึงวิวัฒนาการสหกรณ์ไทย นวัตกรรมเพื่อการเกษตรที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงคิดค้นขึ้นเพื่อช่วยบรรเทาความเดือดร้อนให้แก่ราษฎรและแก้ไขปัญหาจากภัยธรรมชาติ อาทิ ความมหัศจรรย์ของหญ้าแฝก กังหันชัยพัฒนา โครงการหลวง ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เกษตรทฤษฎีใหม่ และโครงการฝนหลวง ซึ่งนำเสนอในรูปแบบการ์ตูนแอนนิเมชั่น ทำให้ผู้เข้าชมสามารถเข้าใจถึงขั้นตอนการทำฝนหลวงได้โดยง่าย

          2. อาคารนิทรรศการภาพพระราชกรณียกิจที่หุบกะพง ภาพถ่ายที่นำมาจัดแสดง ล้วนเป็นภาพพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ขณะเสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมเยียนราษฎรในพื้นที่หุบกะพง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2507 จำนวน 35 ภาพ ร่วมย้อนรำลึกถึงอดีตเมื่อกว่า 40 ปีที่ผ่านมา ด้วยการเดินชมภาพพระราชกรณียกิจที่หุบกะพง นอกจากนั้นยังมีการจัดแสดงพระเก้าอี้ไม้ไผ่ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ จะทรงประทับทุกครั้งขณะที่มีพระราชปฏิสันถารกับชาวบ้านที่มาเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท

          3. การจำลองแบบบ้านหลังแรกของเกษตรกรที่ได้อพยพเข้ามาอยู่ที่หุบกะพงเมื่อ 40 ปีก่อน การจำลองสภาพบ้านเรือนของเกษตรกรรุ่นแรกที่ได้อพยพเข้ามาอาศัยในพื้นที่ของหุบกะพง โครงสร้างทำจากไม้ไผ่มุงด้วยหญ้าคา ภายในยังมีการจัดแสดงข้าวของเครื่องใช้ภายในครัวเรือนในสมัยอดีต ช่วยสร้างบรรยากาศในการเข้าชมที่เหมือนจริง พื้นที่ด้านข้างของบ้านยังมีแปลงสาธิตการปลูกผักสวนครัวและพืชไร่ที่มีการปลูกในยุคแรกของหุบกะพง อาทิ หน่อไม้ฝรั่ง หอม ถั่วฝักยาวและป่านศรนารายณ์ เป็นต้น แสดงให้เห็นวิถีชีวิตของราษฎรหุบกะพงยุคดั้งเดิมได้อย่างชัดเจน

          4. การจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้จากแปลงสาธิตของเกษตรกรจำนวน 6 ศูนย์

                    1) ศูนย์เรียนรู้หน่อไม้ฝรั่ง ของนายตี๋ คล่องแคล่ว เกษตรกรกลุ่มแรกในยุคบุกเบิกที่เริ่มปลูกหน่อไม้ฝรั่งมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2511 ซึ่งได้รับการถ่ายทอดภูมิความรู้จากนักวิชาการอิสราเอล บวกกับความขยันขันแข็ง ทำให้เขาประสบความสำเร็จ สามารถสร้างฐานะให้เป็นปึกแผ่นและมั่นคงจวบจนถึงปัจจุบัน

                    2) ศูนย์เรียนรู้การเลี้ยงโคขุน ของนายออด พรมรักษา เกษตรกรตัวอย่างที่สร้างฐานะได้จากการพยายามศึกษาข้อมูลในเรื่องการเลี้ยงโคขุนอย่างจริงจัง เริ่มจากการเลี้ยงวัวพันธุ์อเมริกัน-บราห์มั่น 5 ตัว ผ่านไป 5 ปี ปัจจุบันเพิ่มทวีขึ้นเป็น 400 ตัว และสามารถคิดค้นสูตรอาคารโคขุนเป็นสูตรเฉพาะของตัวเอง กลายเป็นอาหารชั้นเลิศที่สามารถขุนวัวให้โตเร็วและได้เนื้อดี

                    3) ศูนย์เรียนรู้ปลูกผักปลอดภัย ของนายสด นิจก เกษตรกรรุ่นแรกที่ได้รับพระราชทานบ้านมุงหญ้าคาพร้อมที่ดินทำกินอีก 18 ไร่ ปัจจุบันได้มีการปรับสภาพให้เป็นไร่ต้นหอม ผักชี ปลูกหมุนเวียนกันไป มีช่วงระยะเวลา 45 วัน และงดฉีดยาและสารเคมีก่อนการเก็บเกี่ยว 10 วัน เพื่อไม่ให้มีสารตกค้างในผักก่อนจะถึงมือผู้บริโภค นอกจากนี้ พื้นที่บางส่วนยังใช้สำหรับปลูกพืชสวน พืชไร่ ส่วนที่เหลือขุดสระไว้เก็บกักน้ำเพื่อใช้ยามหน้าแล้ง นับเป็นตัวอย่างของการทำการเกษตรที่สามารถใช้พื้นที่ทุกส่วนได้อย่างคุ้มค่าและเกิดประโยชน์

                    4) ศูนย์เรียนรู้การเลี้ยงโคนม ของนายดำเนิน เทียนชัย เกษตรกรตัวอย่างผู้เปลี่ยนอาชีพจากการทำนา หันมายึดอาชีพเลี้ยงโคนมเพียงรายเดียวของหมู่บ้านหุบกะพง กิจวัตรประจำวันที่ต้องทำอย่างสม่ำเสมอเริ่มตั้งแต่เช้ามืดคือ รีดนมวัว ให้อาหาร ตัดหญ้ามาเลี้ยงวัว ดูแลสุขภาพของวัว ซึ่งเขาทำทุกๆ กิจกรรมด้วยความสุขและภาคภูมิใจในอาชีพนี้

                    5) ศูนย์เรียนรู้ป่านศรนารายณ์ ของนางบุญศรี เนียมเงิน การทำผลิตภัณฑ์ป่านศรนารายณ์ของกลุ่มสตรีชาวหุบกะพง ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถที่ได้ทรงพระราชทานอาชีพการทำหัตถกรรมป่านศรนารายณ์ พร้อมทั้งส่งครูผู้สอนมาให้คำแนะนำถึงวิธีการนำเส้นใยของป่านศรนารายณ์มาสร้างสรรค์ให้เป็นกระเป๋า รองเท้า หมวก เข็มขัดฯลฯ จนกลายเป็นสินค้าที่สร้างรายได้และสร้างชื่อเสียงให้กับชาวหุบกะพงมายาวนานจนถึงปัจจุบัน

                    6) ศูนย์เรียนรู้ผลิตภัณฑ์ของใช้ในครัวเรือน ของนางปิ่นรัตน์ ตันหยง อาชีพเสริมของกลุ่มแม่บ้านหุบกะพงผ่านการระดมความคิดและร่วมกันผลิตสินค้าที่มีความจำเป็นต้องใช้ภายในครัวเรือน อาทิ น้ำยางล้างจาน ครีมอาบน้ำ แชมพู สระผม และอีกหลายผลิตภัณฑ์ส่งจำหน่ายภายในชุมชนและโรงแรมชื่อดังในอำเภอชะอำ ทุกขั้นตอนในการผลิตมีความพิถีพิถัน สะอาดและปลอดภัย ผ่านการรับรองโดยได้รับเครื่องหมายมาตรฐาน มผช. และสินค้ามาตรฐานสหกรณ์

กิจกรรมโดยรอบบริเวณศูนย์เรียนรู้โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง

---

          ภายในบริเวณโดยรอบพื้นที่ของศูนย์เรียนรู้โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพงยังมีการจัดแสดงการสาธิตประดิษฐ์กรรมกังหันชัยพัฒนา เครื่องจักรกลการเกษตรที่ใช้สำหรับการพัฒนาพื้นที่หุบกะพงเมื่อครั้งยังเป็นโครงการความร่วมมือไทย - อิสราเอล เพื่อพัฒนาชนบท และพื้นที่ปลูกหญ้าแฝก ซึ่งจะแสดงให้เห็นประโยชน์ของรากหญ้าแฝกที่ช่วยอุ้มน้ำและรักษาหน้าดิน

          เครื่องกังหันชัยพัฒนา (สระน้ำด้านหน้าอาคารคุ้มเกล้า) พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงประดิษฐ์กังหันชัยพัฒนาต้นแบบ เมื่อปี พ.ศ. 2532 เพื่อบรรเทามลภาวะทางน้ำ เป็นเครื่องกลเติมอากาศที่ผิวน้ำหมุนช้าแบบทุ่นลอย กังหันที่หมุนปั่นจะช่วยเติมออกซิเจนลงน้ำ ทำให้จุลินทรีย์สามารถทำงานได้เต็มที่ สามารถบำบัดน้ำเสียให้เป็นน้ำดีได้

          พื้นที่ปลูกหญ้าแฝก (บริเวณเดียวกันกับที่ติดตั้งเครื่องกังหันชัยพัฒนา) เป็นการจำลองพื้นที่สำหรับปลูกหญ้าแฝกซึ่งเป็นพืชที่มีประโยชน์ในการรักษาสภาพพื้นดิน รากหญ้าแฝกสามารถหยั่งลึกและแตกแขนงเป็นรากฝอย ประสานแน่นเป็นตาข่ายกลายเป็นกำแพงธรรมชาติที่สามารถช่วยอุ้มน้ำให้หล่อเลี้ยงผืนดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ และรักษาหน้าดินไม่ให้พังทลายได้

          เครื่องจักรกลการเกษตรพระราชทาน (บริเวณด้านหน้าของอาคารนิทรรศการภาพพระราชกรณียกิจ) เครื่องยนต์ดีเซล 6 สูบ ยี่ห้อ BENZ ที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เมื่อปี พ.ศ. 2513 ซึ่งใช้สำหรับเป็นเครื่องต้นกำลังของเครื่องสูบน้ำเข้าสู่แปลงทดลองปลูกพืชผลทางการเกษตรภายในโครงการไทย-อิสราเอล เพื่อพัฒนาชนบท รวมถึงเครื่องจักรกลการเกษตรอื่นๆ อีกจำนวน 13 ชนิด

          ร้านค้าชุมชน แหล่งจำหน่ายของที่ระลึกและสินค้าขึ้นชื่อของหมู่บ้านหุบกะพง และพื้นที่ใกล้เคียง

          ร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์ป่านศรนารายณ์ ป่านศรนารายณ์ที่ผ่านการสร้างสรรค์ให้เป็นผลิตภัณฑ์นานาชนิด อาทิ กระเป๋า รองเท้า หมวก เข็มขัด โคมไฟ และของตกแต่งบ้าน ทุกชิ้นล้วนแล้วแต่เป็นฝีมือของชาวหุบกะพง ที่ผ่านการพัฒนาให้มีรูปแบบลวดลายและสีสันที่ทันสมัย

          ร้านจำหน่ายสินค้าแปรรูป กลุ่มแม่บ้านหุบกะพง ได้นำวัตถุดิบที่มีในชุมชนมาแปรรูปให้เป็นสินค้านานาชนิด อาทิ กล้วยอบน้ำผึ้ง มะม่วงหิมพานต์ทอด สับปะรดกวน เผือกฉาบ กล้วยฉาบ ขนุนทอด ขนมผิง ท๊อฟฟี่นม น้ำผลไม้ที่ทำจาก กระเจี๊ยบ บ๊วย มะยม และพุทธา เป็นต้น นับเป็นร้านค้าชุมชนที่ตั้งมายาวนานอยู่คู่กับหมู่บ้านหุบกะพงมาเกือบ 30 ปี

---

ที่ตั้ง
ศูนย์เรียนรู้โครงการตามพระราชประสงค์หุบกะพง ภายในศูนย์สาธิตสหกรณ์โครงการหุบกะพง ต.เขาใหญ่ อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี

การเดินทาง
ประมาณ 4 กิโลเมตร ตามเส้นทาง 3203 ตรงหลักกิโลเมตรที่ 201-202 จะมีทางแยกขวามือเป็นทางลาดยาวเข้าไปอีก 6 กิโลเมตร

เวลาเปิดให้เข้าชม
ทุกวัน เวลา 08.30 -16.30 น.

หมายเลขโทรศัพท์
0-3247-1543, 0-3247-1100

สำหรับหมู่คณะที่ต้องการเยี่ยมชมโครงการกรุณาทำหนังสือแจ้งล่วงหน้า

---

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
ศูนย์สาธิตสหกรณ์โครงการหุบกะพง
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
สำนักงานเลขานุการกรม

ขอขอบคุณภาพประกอบจาก
ศูนย์สาธิตสหกรณ์โครงการหุบกะพง
กรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์