อ่างเก็บน้ำห้วยแม่ประจันต์

 

จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี

โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ประจันต์อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

ตำบลหนองหญ้าปล้อง อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี

พระราชดำริ

          วันที่ 17 มิถุนายน 2523 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินจังหวัดเพชรบุรีทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับงานชลประทานสรุปได้ว่า “...ให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ประจันต์ เพื่อจัดหาน้ำให้ราษฎรที่อาศัยอยู่ตามหมู่บ้านต่าง ๆ ริมห้วยแม่ประจันต์ให้มีน้ำใช้เพาะปลูกและอุปโภค-บริโภคได้ตลอดปี นอกจากนั้นยังช่วยระบายน้ำลงมาเสริมให้กับโครงการชลประทานเพชรบุรีในระยะที่ขาดแคลนน้ำและช่วยเก็บกักไว้ใช้ในฤดูน้ำนอง เพื่อช่วยบรรเทาอุทกภัยในเขตโครงการเพชรบุรีให้ได้ผลสมบูรณ์ยิ่งขึ้น”

          โครงการห้วยแม่ประจันต์ฯ เป็นโครงการขนาดใหญ่ ซึ่งใช้งบประมาณดำเนินงานสูง รัฐบาลในขณะนั้นจึงมีนโยบายที่จะชะลองานก่อสร้างขนาดใหญ่ในช่วงของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2530-2534) กรมชลประทานจึงต้องเลื่อนการก่อสร้างโครงการฯ ออกไป

          สืบเนื่องจากปัญหาอุทกภัยในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรีเมื่อเดือนตุลาคม 2546 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริวันที่ 6 ตุลาคม 2546 และวันที่ 4 พฤศจิกายน 2546 เกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาอุทกภัยในเขตจังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยทรงมีพระราชประสงค์ให้เร่งดำเนินการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ประจันต์ให้แล้วเสร็จโดยเร็ว กรมชลประทานจึงได้พิจารณาปรับแผนงานก่อสร้างจากเดิมระยะ 5 ปี (2546-2550) เหลือระยะเวลาการดำเนินการ 3 ปี (2546-2548) โดยขอให้กองทัพบกสนับสนุนกำลังพลและเครื่องจักรเครื่องมือเข้าร่วมดำเนินการก่อสร้างด้วย

[แก้ไข] วัตถุประสงค์

          1.เพื่อเป็นแหล่งกักเก็บน้ำเพื่อการเกษตรและอุปโภค-บริโภคได้เพียงพอตลอดปี

          2.เพื่อระบายน้ำเสริมและช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกในเขตโครงการชลประทานเพชรบุรีในช่วงฤดูแล้ง

          3.เพื่อบรรเทาอุทกภัยในบริเวณลุ่มน้ำเพชรบุรีในช่วงฤดูน้ำหลาก

[แก้ไข] ผลการดำเนินการ

ผลการดำเนินงานจนถึงปัจจุบัน

          งานก่อสร้างเขื่อนทำนบดิน ดำเนินงานขุดลอกร่องแกน ปรับปรุงฐานรากและถมดินอัดแน่นด้วยเครื่องจักร งานหินเรียงและหินทิ้ง สรุปผลงานก่อสร้างเขื่อนหัวงาน 94.60 % งานอาคารท่อระบายน้ำ ดำเนินงานขุดร่องระบายน้ำ งานท่อระบายน้ำ ก่อสร้างอาคารรับน้ำ อาคารควบคุมการระบายน้ำ และติดตั้งเครื่องกว้านบานระบาย สรุปผลงานก่อสร้าง 64.58 % งานอาคารระบายน้ำล้น ดำเนินงานขุด-ขนย้ายดินและหิน งานคอนกรีตหยาบ งานคอนกรีตเสริมเหล็ก งานหินทิ้ง และงานติดตั้งเครื่องกว้านบานระบาย สรุปผลงานก่อสร้าง 87.54 %           รวมผลงานตั้งแต่เริ่มต้นถึงปัจจุบัน ได้ผลงานทั้งโครงการประมาณ ....% คาดว่าจะดำเนินงานแล้วเสร็จภายในปี 2548 ทั้งนี้ คาดว่าจะสามารถเก็บกักน้ำได้เต็มปริมาณความจุของอ่างจำนวน 42.20 ล้านลูกบาศก์เมตร ในเดือนพฤศจิกายน 2548 (ในกรณีค่าเฉลี่ยฝนปกติ) ซึ่งส่งผลให้มีโรงเรียนที่ตั้งอยู่เหนืออ่างเก็บน้ำจะถูกน้ำท่วม 2 โรงเรียน ปัจจุบันสำนักงาน กปร. ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันแก้ไขปัญหาในการเตรียมสถานที่เรียนแห่งใหม่เรียบร้อยแล้ว

          โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ประจันต์ฯ ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 5 บ้านจะโปรง ตำบลหนองหญ้าปล้อง อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี เป็นโครงการอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง โดยเป็นเขื่อนดินชนิด Zone Type ปิดกั้นลำห้วยแม่ประจันต์ ความยาวเขื่อนดิน 2,105 เมตร ความกว้างของสันเขื่อน 8 เมตร ระดับสันเขื่อน +99.60 เมตร (รทก.) ความจุที่ระดับเก็บกัก 42.20 ล้านลูกบาศก์เมตร อาคารประกอบ 2 แห่งคือ อาคารระบายลงลำน้ำเดิม (River Outlet) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.60 เมตร สามารถระบายน้ำได้สูงสุด 17.50 ลูกบาศก์เมตร/วินาที และอาคารระบายน้ำล้น (Spill way) เป็นบานระบายโค้ง สามารถระบายน้ำได้สูงสุด 1,360 ลูกบาศก์เมตร/วินาที ณ วันที่ 7 กันยายน 2550 มีปริมาณน้ำกักเก็บ 27.5 ล้านลูกบาศก์เมตร

[แก้ไข] ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน

          ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานรวมทั้งสิ้น จำนวน 715.858 ล้านบาท แยกเป็นปี 2546 งบฯ จากสำนักงาน กปร. 17.860 ล้านบาทปี 2547 เป็นงบฯ ปกติของกรมชลประทาน 262.803 ล้านบาทและปี 2548 เป็นงบฯ ปกติของกรมชลประทาน 417.624 ล้านบาทและปี 2549 จำนวน 17.571 ล้านบาท ขณะเดียวกันทางสำนักงาน กปร. ได้สนับสนุนงบประมาณในการย้ายโรงเรียนที่ถูกน้ำท่วม จำนวน 1.560 ล้านบาทอีกด้วย

          โครงการนี้ สามารถบรรเทาอุทกภัยช่วงฤดูฝนในบริเวณลุ่มน้ำเพชรบุรีและพื้นที่บริเวณใกล้เคียง พร้อมทั้งสนับสนุนโครงการชลประทานเพชรบุรี และสามารถช่วยเหลือด้านการเพาะปลูกในพื้นที่โครงการ จำนวนกว่า 35,000 ไร่ และในฤดูแล้ง จำนวน 10,000 ไร่ และในช่วงนี้ทางโครงการฯ จะทำการเปิด น้ำลงสู่ลำห้วยทุกวันพฤหัสบดีและวันศุกร์ เพื่อช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อนให้กับราษฎรที่ประสบปัญหาภัยแล้งในพื้นที่ทางตอนล่างของโครงการ

          อย่างไรก็ตาม เนื่องจากลำห้วยแม่ประจันต์มีลักษณะตื้นเขิน ไม่สามารถเก็บน้ำไว้ใช้ประโยชน์ได้ตลอดปี ทางกรมชลประทาน จึงได้วางแผนก่อสร้างฝายทดน้ำและขุดลอกลำห้วยบริเวณหน้าฝาย ในเขตตำบลท่าตะคร้อ จำนวน 3 แห่ง ในช่วงปี 2550-2551 คือฝายทดน้ำบ้านท่าตะคร้อ โดยอยู่ระหว่างดำเนินการ ในปี 2550 ผลงานคืบหน้ากว่า 20% ฝายทด น้ำบ้านหนองรี และฝายทดน้ำบ้านทุ่งเคล็ดในปี 2551.

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

เว็บไซต์หนังสือพิมพ์เดลินิวส์