Views
จาก คลังปัญญาไทย, สารานุกรมฟรี
เหรียญราชอิสริยาภรณ์สำหรับพระราชทาน เป็นบำเหน็จในพระองค์พระมหากษัตริย์
[แก้ไข] เหรียญรัตนาภรณ์
เหรียญรัตนาภรณ์ เป็นเหรียญส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์ สำหรับพระราชทาน เป็นเครื่องหมาย ในพระมหากรุณา แล้วแต่จะทรงมีพระราชดำริเห็นสมควร เป็นการพระราชทานตามพระราชอัธยาศัย มีประวัติการสถาปนา ดังนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสถาปนาเหรียญรัตนาภรณ์ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2412 ซึ่งเดิมเรียกว่า "รจนาภรณ์" สำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบในพระองค์ และในการช่างชั้นที่ 2 รองจากตราภัทราภรณ์ เมื่อตราพระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เมื่อปี พ.ศ.2416 จึงเปลี่ยนชื่อเป็นรัตนาภรณ์ สำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบในพระองค์ และในการช่างเป็นชั้นที่ 1 เหรียญบุษปมาลา เป็นชั้นที่ 2 ครั้นเมื่อ พ.ศ. 2444 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปรารภถึง เจ้านาย และ ข้าราชการ ซึ่งตามเสด็จประพาสเกาะชวาในครั้งหลังไป ต้องลำบากกรากกรำ เมื่อช่วยกันรักษาพยาบาลสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมขุนนครราชสีมา ซึ่งไปประชวรหนักอยู่เกือบเดือน จึงโปรดเกล้าฯ ให้คิดแบบอย่างสร้างเหรียญรัตนาภรณ์ขึ้นใหม่ และให้มีเป็น 5 ขั้น เพื่อพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบแก่ผู้โดยเสด็จในครั้งนั้น ทั้งฝ่ายหน้าและฝ่ายใน และพระราชทานแก่ผู้อื่นเป็นบำเหน็จความชอบอย่างอื่นต่อมา และต่อมาทรงสถาปนา เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 4 ขึ้นอีกอย่างหนึ่ง พอถึงในรัชกาลที่ 6 รัชกาลที่ 7 และรัชกาลปัจจุบัน ได้ทรงสถาปนาเหรียญรัตนาภรณ์ขึ้นทุกรัชกาล
[แก้ไข] เหรียญรัตนาภรณ์ประจำแต่ละรัชกาลมีดังนี้
- เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 4 ใช้อักษรย่อว่า ม.ป.ร.
- เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 5 ใช้อักษรย่อว่า จ.ป.ร.
- เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 6 ใช้อักษรย่อว่า ว.ป.ร.
- เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 7 ใช้อักษรย่อว่า ป.ป.ร.
- เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 8 ใช้อักษรย่อว่า อ.ป.ร.
- เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 9 ใช้อักษรย่อว่า ภ.ป.ร.
[แก้ไข] เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๔ King Mongkut's Royal Cypher Medal (Rama IV)
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ 4 ขึ้น เนื่องในวันครบรอบ 100 ปี แห่งวันพระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตรงกับวันที่ 23 ตุลาคม 2447 สำหรับพระราชทาน พระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการ ผู้เคยรับราชการในรัชกาลที่ 4หรือผู้ที่ได้เป็นสมาชิกของเครื่องราชอิสริยาภรณ์นพรัตน์ราชวราภรณ์ เหรียญมีอักษรพระบรมนามาภิไธยย่อ "ม.ป.ร." อยู่ในวงพวงมาลาเป็นรูปวงกลม ห้อยกับแพรแถบสีเหลือง มีขอบสีแดงที่ขอบ กว้าง 3 เซนติเมตร มี 5 ชั้น สำหรับพระราชทานฝ่ายหน้า(บุรุษ) ใช้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย สำหรับพระราชทานฝ่ายใน(สตรี) เหรียญห้อยกับแพรแถบ ผูกเป็นรูปแมลงปอ ใช้ประดับที่เสื้อหน้าบ่าซ้าย ปัจจุบันเป็นเหรียญที่พ้นสมัยพระราชทาน
[แก้ไข] เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๕ King Chulalongkorn's Royal Cypher Medal (Rama V)
โปรดเกล้าฯให้สร้างเหรียญรัตนาภรณ์ขึ้น นับเป็นเหรียญรัตนาภรณ์ประจำรัชกาล ที่พระองค์สถาปนาขึ้นเป็นครั้งแรก มี 5 ชั้น สำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบแก่พระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการฝ่ายหน้าและฝ่ายใน ซึ่งได้ตามเสด็จประพาสชวา และช่วยกันถวายการรักษาพยาบาล สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมขุนนครราชสีมา ซึ่งประชวรหนักอยู่เป็นเวลานาน และต่อมาก็ได้พระราชทานเหรียญนี้สำหรับเป็นควมชอบในกรณีต่างๆ แก่บุคคลอื่นๆด้วยเหรียญมีอักษรพระบรมนามาภิไธยย่อ "จ.ป.ร." อยู่ในวงมาลาเป็นรูปวงรี ห้อยกับแพรเป็นริ้วสีขาวอยู่ในระหว่างกลางริ้ว สีแดง 2 ข้าง กว้าง 3.5 เซนติเมตร
[แก้ไข] เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๖ King Vajiravudh's Royal Cypher Medal (Rama VI)
โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเหรียญรัตนาภรณ์ประจำรัชกาลของพระองค์ขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2453 เหรียญมีอักษรพระบรมนามาภิไธยย่อ "ว.ป.ร." อยู่ในวงมาลาเป็นรูปวงรี ห้อยกับแพรแถบสีเหลือง มีริ้วสีดำทั้ง 2 ข้าง กว้าง 3 เซนติเมตร
[แก้ไข] เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๗ King Prajadhipok's Royal Cypher Medal (Rama VII)
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเหรียญรัตนาภรณ์ประจำรัชกาลของพระองค์ขึ้น โดยได้ตรา พระราชบัญญัติเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 7 พ.ศ. 2469 เหรียญมีอักษรพระบรมนามาภิไธยย่อ "ป.ป.ร." อยู่ในขอบวงรี สร่งหยิกแยงสี่แง่ ห้อยกับแพรแถบสีเหลือง มีริ้วสีเขียวสองข้าง กว้าง 2.3 เซนติเมตร
[แก้ไข] หรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๘ King Ananda Mahidol's Royal Cypher Medal (Rama VIII)
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรอานันทมหิดลทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเหรียญรัตนาภรณ์ประจำรัชกาลของพระองค์ขึ้น โดยได้ตรา พระราชบัญญัติเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 พ.ศ. 2480 เหรียญมีอักษรพระบรมนามาภิไธยย่อ "อ.ป.ร." อยู่ในขอบวงกลม มีรัศมี และมีห่วงสำหรับร้อยแพรแถบข้างบน ทำด้วยทองคำ จนถึงชั้นที่ 3 ส่วนชั้นที่ 4 และชั้นที่5 ห่วงทำด้วยเงินกาไหล่ทอง ห้อยกับแพรแถบสีเหลือง มีริ้วสีแดงสองข้าง กว้าง 2.3 เซนติเมตร
[แก้ไข] เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๙ King Bhumibol Adulyadej's Royal Cypher Medal (Rama IX)
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเหรียญรัตนาภรณ์ประจำรัชกาลของพระองค์ขึ้น สำหรับพระราชทานเป็นเครื่องหมายในพระมหากรุณาส่วนพระองค์ และได้ตรา"พระราชบัญญัติเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 พ.ศ. 2495ขึ้น เหรียญมีอักษรพระบรมนามาภิไธยย่อ "ภ.ป.ร." อยู่ในขอบวงกลม มีรัศมี และมีห่วงทำด้วยทองคำ สำหรับห้อยกับแพรแถบกว้าง 23 มิลลิเมตร พื้นสีเหลือง มีริ้วสีขาว 2 ข้าง สำหรับพระราชทานฝ่ายหน้า (บุรุษ) ใช้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย สำหรับพระราชทานฝ่ายใน (สตรี) เหรียญห้อยกับแพรแถบ ผูกเป็นรูปแมลงปอ ใช้ประดับที่เสื้อหน้าบ่าซ้าย
[แก้ไข] การพระราชทาน และการเรียกคืน/ส่งคืน
1. เหรียญนี้พระราชทานเป็นเครื่องหมายในพระมหากรุณาส่วนพระองค์ จะพระราชทานแก่ผู้ใดแล้วแต่จะทรงพระราชดำริเห็นสมควร
2. พระราชทานเป็นสิทธิ แม้ผู้ได้รับพระราชทานล่วงลับไปแล้ว ก็ให้ตกทอดแก่ทายาท เพื่อรักษาไว้เป็นที่ระลึกในวงศ์ตระกูลสืบไป หากว่าทายาทปรารถนาจะเชิดชูเกียรติคุณ จะใช้แต่ดวงเหรียญร้อยสร้อยสวมคอ ก็พระราชทานพระบรมราชานุญาติให้ใช้ได้ แต่จะร้อยแพรแถบเอาไปใช้ประดับไม่ได้
3. ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญนี้ จะเขียนอักษรย่อไว้ท้ายชื่อ ก็ให้เขียนดังนี้
- ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ 1 ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๑
- ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ 2 ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๒
- ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ 3 ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๓
- ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ 4 ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๔
- ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญชั้นที่ 5 ให้เขียนว่า ภ.ป.ร. ๕
4. ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญนี้ ให้มีประกาศนียบัตร ทรงลงพระปรมาภิไธย และประทับพระราชลัญจกรประจำพระองค์ เป็นสำคัญ
5. ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญดวงใหม่เลื่อนเป็นชั้นสูงขึ้นไป ต้องส่งเหรียญดวงเดิมคืน โดยส่งคืนที่สำนักราชเลขาธิการ ในพระบรมมหาราชวัง
ขอขอบคุณข้อมูลจาก